Η ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥΛΙΩΝ ΩΣ ΜΕΣΟ ΕΠΑΦΗΣ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΗ
Η Κόρινθος, έχει το προνόμιο να διαθέτει τον αρχαιολογικό χώρο του αρχαίου λιμανιού του Λεχαίου.
Το κατασκευαστικό επίτευγμα των αρχαίων Κορινθίων, αποδόθηκε στους κληρονόμους του με διπλή αξία. Αρχαιολογική και περιβαλλοντική. Αποτελεί τον ιδανικό συνδυασμό θεμάτων για την εκπαίδευση των παιδιών. Προσφέρει αστείρευτες δυνατότητες για μόρφωση, για περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και για ξεδίπλωμα της δημιουργικής τους φαντασίας. Η θεσμοθέτηση ενός πάρκου περιβαλλοντικής-αρχαιολογικής εκπαίδευσης στο αρχαίο λιμάνι του Λεχαίου, μπορεί να συμβάλλει ενεργά στην πνευματική καλλιέργεια των νέων της ευρύτερης περιοχής και στη δημιουργία πολιτών με αγάπη για το περιβάλλον. Ας ελπίσουμε ότι η ευκαιρία δε θα περάσει αναξιοποίητη.
Τα εντυπωσιακά πτερώματα και καλέσματα των πτηνών, η αεικίνητη φύση τους και η έντονη παρουσία τους παντού γύρω μας, κέντρισαν το ενδιαφέρον των ανθρώπων από τα αρχαία κιόλας χρόνια. Έτσι, τα πουλιά συχνά λάμβαναν θέσεις τιμητικές, δίπλα στους θεούς. Σε άλλες περιπτώσεις πάλι, γινόντουσαν συνώνυμα της συμφοράς και εκτελεστές της θείας νέμεσης. Η παρατήρηση τους αποτελούσε μέσο πρόβλεψης των μελλούμενων και η πτήση τους πανανθρώπινο σύμβολο ελευθερίας.
Σήμερα, ο σύγχρονος άνθρωπος, πολίτης του δυτικού, ανεπτυγμένου οικονομικά και επιστημονικά, κόσμου, έχει σταματήσει να ψάχνει οιωνούς στα σμήνη των πουλιών. Η αστυφιλία και ο ανελέητος ρεαλισμός της καθημερινότητάς, έχουν σχεδόν κόψει αυτόν τον πανάρχαιο λώρο που ένωνε τον ανθρώπινο νου με την κοινωνία των πτηνών. Ο Πεισθέταιρος κι ο Ευελπίδης των Αριστοφανικών Ορνίθων, εάν ήταν σύγχρονοι Αθηναίοι, θα αναζητούσαν καλύτερες μέρες στους αριθμούς και στους υπολογιστές- όχι δίπλα στον τσαλαπετεινό.
Παρ’ όλα αυτά όμως, ακόμα και στη σημερινή εποχή υπάρχουν άνθρωποι που εξακολουθούν να στρέφουν το βλέμμα τους προς τα πτηνά. Λίγες δεκαετίες πίσω, το μεγαλύτερο μέρος αυτών ήταν επιστήμονες για τους οποίους η παρατήρηση αποτελούσε ένα εργαλείο της δουλειάς τους. Στις μέρες μας όμως, τη σκυτάλη παίρνουν ολοένα και περισσότεροι «ερασιτέχνες» παρατηρητές που εξακολουθούν να αντλούν έμπνευση από την απεριόριστη ομορφιά και γοητεία του κόσμου των πουλιών.
. Η παρατήρηση πτηνών ή birdwatching όπως έχει επικρατήσει να λέγεται, από τον αντίστοιχο αγγλικό όρο, αποτελεί όμως, κάτι παραπάνω από ένα απλό μέσο ψυχαγώγησης. Πρόκειται για μια πρώτης τάξης ευκαιρία μελέτης του κόσμου που μας περιβάλλει και που, πολλές φορές, περνά απαρατήρητος, είτε λόγω αδιαφορίας, είτε λόγω ανεπαρκούς κατανόησης της, ισότιμης με τα άλλα πλάσματα, θέσης μας στο φυσικό κόσμο.
Μελετώντας τα πουλιά αποκαλύπτουμε ποικίλες πτυχές του φυσικού κόσμου.
Ο παρατηρητής, αναπόφευκτα, δεν μπορεί να ασχοληθεί μονοδιάστατα με τα πτηνά. Καθώς είναι και αυτά, ένα μονάχα κομμάτι στο τεράστιο ψηφιδωτό που ονομάζεται περιβάλλον, επηρεάζουν κι επηρεάζονται από πλήθος άλλων παραγόντων, βιοτικών και αβιοτικών. Συνεπώς, ο επίδοξος μελετητής της φύσης τους θα αναγκαστεί να εμβαθύνει και σε πεδία , φαινομενικά ξένα, με αυτό της ορνιθολογίας,(οικολογία, ζωολογία, βοτανική κ.α.), έτσι ώστε να αποκτήσει πλήρη αντίληψη των μηχανισμών που επιδρούν στις συνήθειες, στους πληθυσμούς, ακόμα και στη μορφή των πτηνών όπως τα ξέρουμε σήμερα.
Πάνω όμως, από κάθε άλλο, η παρατήρηση πουλιών προϋποθέτει άμεση επαφή με τη φύση. Σχέση οικεία του παρατηρητή με τους βιότοπους της ορνιθοπανίδας, η οποία τον μπολιάζει με ανιδιοτελή αγάπη για το περιβάλλον και ισχυρή θέληση για την προστασία του. Πώς θα μπορούσε άλλωστε κάποιος να μείνει ατάραχος μπροστά στην καταστροφή ενός τόπου του οποίου την αξία έχει αντιληφθεί ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ και τον οποίο αισθάνεται και σαν δικό του σπίτι; Ζώντας λοιπόν και κινούμενος σε έναν κοινό χώρο με την άγρια ζωή, δύσκολα θα προσπεράσει αδιάφορα και τα υπόλοιπα πλάσματα που συνθέτουν το οικοσύστημα. Έτσι, είναι επόμενο ότι θα μελετήσει και γι’ αυτά, θα παρατηρήσει τις συνήθειες τους, θα τα φωτογραφίσει…
Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο λοιπόν, η παρατήρηση των πτηνών αποδεικνύεται ενασχόληση που οδηγεί σε μια πλήρη προσέγγιση όλων των περιβαλλοντικών παραμέτρων που δρούν ένα οικοσύστημα, μια ολοκληρωμένη γνώση του κόσμου που μας περιβάλλει.
Με γνώμονα λοιπόν τα παραπάνω, διαφαίνεται η ευκαιρία να εφαρμοσθεί επί της ουσίας η δυναμική της παρατήρησης των πουλιών (και των άλλων ζωντανών οργανισμών), στη διαμόρφωση της περιβαλλοντικής ηθικής της νέας γενιάς. (Λέγοντας περιβαλλοντική ηθική, εννοώ τη λογική με την οποία κάθε πολίτης αντιλαμβάνεται τη θέση του στις οικολογικές ισορροπίες και, οπωσδήποτε, τον τρόπο με τον οποίο διατίθεται να ενεργήσει εντός αυτών). Κάθε παιδί που θα περάσει όμορφες στιγμές παρακολουθώντας την πληθώρα των πλασμάτων με τα οποία μοιράζεται το μέρος που ζει, είναι βέβαιο πως θα μαγευτεί και θα εξακολουθεί να αποζητά την επαφή με τη φύση για πάντα. Πολύ περισσότερο δε, για όλη του τη ζωή θα παραμείνει ένας υπέρμαχος της προστασίας του περιβάλλοντος και, γιατί όχι, θα εξελιχθεί σε έναν επιστήμονα, μελετητή των θαυμάτων του φυσικού κόσμου.
Η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα για τις επόμενες γενιές εάν θέλουμε να υπάρξει αναστροφή της άσχημης εικόνας την οποία παρουσιάζει το περιβάλλον σήμερα. Τα παιδιά πρέπει να θωρακιστούν με τις αρετές αυτές που χαρακτηρίζουν τον ευσυνείδητο και, ενσυνείδητο περιβαλλοντικά, πολίτη και έτσι, να πολεμήσουν, σαν ενήλικοι πια, για τη διαφύλαξη του πλανήτη.
Νίκος Τσιόπελας
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Σχετικά άρθρα:
