ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΣΩΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Η ανάδειξη του πρόεδρου ενός κόμματος από την βάση είναι μία θετική και ενδεχομένως απαραίτητη εξέλιξη για ένα σύγχρονο Ευρωπαϊκό κόμμα. Όμως εξετάζοντας επιμέρους ζητήματα προκύπτουν ερωτηματικά, όχι τόσο για το όφελος του ανοίγματος της διαδικασίας ανάδειξης αρχηγού, όσο για τις λεπτομέρειες της διαδικασίας που ακολουθούνται μέχρι την εκλογή του.
Ο Τσώρτσιλ έχει πει πως «είναι πάντοτε σοφό να βλέπουμε προς τα εμπρός, όμως είναι δύσκολο να κοιτάξουμε πιο πέρα από εκεί που φτάνει η όραση μας.» Η παραπάνω φράση φαίνεται να αντικατοπτρίζει με ακρίβεια την συμπεριφορά που επιδεικνύουν πολλά κομματικά μέλη κατά την διάρκεια μιας εσωκομματικής διαμάχης που έχει λάβει δημόσιο χαρακτήρα: βλέπουν μόνο μέχρι την εκλογή του προέδρου και δεν βλέπουν την επόμενη ημέρα εντός του κόμματος.
Σε πρώτη ανάγνωση η εκλογή του πρόεδρου ενός κόμματος από την βάση αναμφισβήτητα ενδυναμώνει την εσωκομματική δημοκρατία μιας και δίνει την δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη να συμμετάσχει ενεργά στην διαδικασία ανάδειξης του αρχηγού.
Σε δεύτερη ανάγνωση όμως, πρέπει να υπολογίσουμε πως εάν το κλίμα πολωθεί και διχαστούν οι υποστηρικτές του κόμματος τότε ενδεχομένως οι πληγές που θα έχουν προκύψει να υπερβαίνουν τα οφέλη. Παρατηρείται πολύ συχνά το φαινόμενο, τόσο οι υποψήφιοι αλλά ακόμη περισσότερο τα προσκείμενα σε αυτούς κομματικά στελέχη να ανεβάζουν τους δημόσιους τόνους σε βαθμό που αλληλοσπαράζονται και αλληλοκατηγορούνται με τον κίνδυνο να πλήξουν ανεπανόρθωτα την κομματική ισορροπία και ενότητα. Οι πύρινοι λόγοι σε συγκεντρώσεις κομματικών ομάδων και τα υπονοούμενα, το μόνο που καταφέρνουν είναι να φανατίζουν και εν συνεχεία να διχάζουν μια παράταξη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εξάπλωση του διχασμού πέραν της κοινοβουλευτικής ομάδας και των οργανωμένων μελών στο σύνολο των υποστηρικτών του κόμματος και της κοινωνίας είναι αναμφισβήτητα πιο επιβλαβές φαινόμενο και δύσκολα επουλώνεται. Με άλλα λόγια, είναι βέβαιο πως κάποια στιγμή, η εσωκομματική διαδικασία θα τελειώσει, όμως ο πολύ έντονος δημόσιος διάλογος και τα συναισθήματα που έχουν προκληθεί δεν θα ξεχαστούν άμεσα. Συνεπώς είναι προτιμότερο η εσωκομματική διαδικασία να είναι σύντομη, επί της ουσίας και να γίνεται υπό συμφωνημένους όρους.
Τα πολιτικά κόμματα που προσβλέπουν στην επανάκτηση ή ακόμη και στην διατήρηση της εξουσίας οφείλουν καταρχήν να προστατεύσουν την συνοχή και την ενότητα τους. Αυτό μπορεί να γίνει με την θεσμοθέτηση -σε ανύποπτο χρόνο- λεπτομερούς διαδικασίας εκλογής πρόεδρου που διασφαλίζει όσο το δυνατόν περισσότερο την ενότητα χωρίς να περιορίζει την δημοκρατική διαδικασία.
Μία ουσιώδης εξέλιξη θα ήταν οι υποψήφιοι για την αρχηγία του κόμματος να μην οργανώνουν ξεχωριστές ομιλίες ανά την επικράτεια όπου απευθύνονται μόνο σε τμήμα της παράταξης και έχουν εξασφαλισμένο το χειροκρότημα του προσωπικού τους ακροατηρίου, αλλά να εμφανίζονταν σε κοινές προκαθορισμένες ομιλίες. Πέραν του ενωτικού μηνύματος που θα περνούσε αυτή η κίνηση, θα έχρηζε οδηγό των εξελίξεων το ίδιο το κόμμα και όχι τους εκάστοτε υποψήφιους αρχηγούς. Παράλληλα, θα τους ανάγκαζε να απευθυνθούν και να προσαρμόσουν τον λόγο τους και τις ιδέες τους για την επόμενη μέρα στο σύνολο των υποστηρικτών του κόμματος και όχι σε οργανωμένες φράξιες.
Ας μην ξεχνάμε πως στο τέλος όλοι οι υποστηρικτές του κόμματος και κυρίως τα κομματικά στελέχη θα κληθούν, ανεξαρτήτως προσωπικών προτιμήσεων, να συνεργαστούν ώστε να αναδιοργανώσουν την παράταξη που υποστηρίζουν και να την καταστήσουν ελκυστική για την κοινωνία. Για να συμβεί αυτό πρέπει με κάθε τρόπο ο δημόσιος διάλογος κατά την διάρκεια της διαδικασίας ανάδειξης αρχηγού κόμματος να μην ξεπερνάει κάποια όρια. Επειδή τα πολιτικά κόμματα δεν μπορούν να βασιστούν μόνο στην καλή θέληση των υποψηφίων αρχηγών, πρέπει να αναλάβουν τα ίδια την ευθύνη που τους αναλογεί ώστε να προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν την ενότητα και την συνοχή τους στο μεγαλύτερο δυνατό επίπεδο. Σε κάθε άλλη περίπτωση κινδυνεύουν να εκλέξουν νέο αρχηγό που θα έχει ήδη φθαρεί από την εσωκομματική διαδικασία.
Χρίστος Δήμας*
* Ο κ. Χρίστος Δήμας είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο πανεπιστήμιο του London School of Economics and Political Science στο οποίο και έχει διδάξει πολιτικές επιστήμες.
Σχετικά άρθρα:
